Przejdź do treści

Profesjonalna wycena firmy – kto może wycenić przedsiębiorstwo w Polsce?

Profesjonalna wycena firmy - kto może wycenić przedsiębiorstwo w Polsce? - Poradnik

Wycenę przedsiębiorstwa na potrzeby negocjacji lub decyzji właścicielskich może przygotować kompetentny analityk albo zespół. Nie ma jednej państwowej licencji obejmującej wszystkie takie wyceny. Konkretny przepis, postępowanie lub zakres aktywów może jednak wymagać określonego wykonawcy. Dlatego wybór zaczyna się od celu i odbiorcy raportu.

Innych kompetencji wymaga wycena przedsiębiorstwa do sprzedaży, a innych formalności — opinia sporządzana na zlecenie sądu. Nazwa zawodu lub certyfikat nie zastępują sprawdzenia, czy autor potrafi wykonać konkretne zlecenie.

Czy do wyceny firmy potrzebne są państwowe uprawnienia?

Przy typowej wycenie biznesu do negocjacji nie ma ogólnego wymogu posiadania uprawnień rzeczoznawcy majątkowego albo biegłego rewidenta. PFSRM w „Ogólnych zasadach wyceny przedsiębiorstw”, pkt 1.2–1.5 odróżnia tę pracę od ustawowej wyceny nieruchomości. Wyceniającym może być osoba lub zespół o odpowiednich kwalifikacjach. Sam standard jest zaleceniem dobrej praktyki, a nie ustawą nadającą uprawnienia.

Nie oznacza to dowolności. Przed przyjęciem zlecenia trzeba ustalić, czy przepisy szczególne, decyzja sądu lub wymagania odbiorcy określają wykonawcę i sposób sporządzenia opracowania. Własna orientacyjna kalkulacja właściciela może pomóc w rozmowie o cenie, ale nie zastępuje raportu wymaganego w określonej procedurze.

Kogo wybrać w zależności od celu wyceny?

CelKogo szukać i co ustalić
Sprzedaż firmy lub pozyskanie inwestoraEksperta od wyceny biznesu, który rozumie model działalności, finanse i prawa właścicielskie. Uzgodnić zakres analizy, dane, założenia i odbiorców raportu.
Rozliczenie wspólnikówWykonawcy znającego wycenę udziałów. Najpierw sprawdzić podstawę rozliczenia, umowę spółki i ewentualny tryb sądowy.
Opinia biegłego w postępowaniu cywilnymZasadniczo biegłego wyznaczonego przez sąd w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych. Uwzględnić przewidzianą prawem możliwość wykorzystania opinii z innego postępowania. Prywatne zamówienie raportu nie nadaje mu tego statusu.
Wycena na potrzeby sprawozdawczości finansowejEksperta znającego właściwe zasady rachunkowości i przedmiot wyceny. Oddzielić sporządzenie oszacowania od jego badania przez biegłego rewidenta.
Wycena nieruchomości należącej do firmyRzeczoznawcy majątkowego z uprawnieniami w zakresie szacowania nieruchomości. Wycena tego składnika majątku i wycena całego biznesu mają różne zakresy.

Przepisy mogą też wskazywać konkretną funkcję zawodową. Przy zawiązywaniu spółki akcyjnej art. 312 Kodeksu spółek handlowych przewiduje badanie sprawozdania założycieli przez biegłego rewidenta wyznaczonego przez sąd rejestrowy, m.in. w zakresie wartości godziwej wkładów niepieniężnych. Art. 312¹ określa wyjątki. Nie jest to wymóg dotyczący każdego aportu ani każdej wyceny przedsiębiorstwa.

Skorzystaj z naszej wiedzy i porozmawiaj z doświadczonym specjalistą.

Zapytaj o wycenę firmy

Ekspert, biegły rewident i rzeczoznawca majątkowy — czym różnią się te role?

Ekspert wyceny przedsiębiorstw zajmuje się analizą wartości biznesu lub praw właścicielskich. Może pracować samodzielnie albo w firmie doradczej. Należy sprawdzić jego wykształcenie, doświadczenie w podobnych zadaniach i sposób uzasadniania wyniku. Członkostwo w organizacji lub certyfikat mogą ułatwiać ocenę przygotowania, lecz nie gwarantują jakości każdego raportu.

Biegły rewident wykonuje regulowany zawód związany m.in. z rewizją finansową. Jego status można sprawdzić w rejestrze wskazanym przez Ministerstwo Finansów. Jeżeli konkretna procedura wymaga biegłego rewidenta, sam certyfikat analityka wycen nie spełnia tego warunku. Zarazem tytuł biegłego rewidenta nie potwierdza automatycznie doświadczenia w każdym rodzaju biznesu.

Rzeczoznawca majątkowy posiada ustawowe uprawnienia do szacowania nieruchomości. Zakres ten określa art. 174 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Może również zajmować się wyceną przedsiębiorstw jako ekspert, jeżeli ma odpowiednie kompetencje, ale jego uprawnienia nieruchomościowe nie są uniwersalną licencją na wycenę wszystkich aktywów i biznesów.

Czy prywatna wycena jest opinią biegłego sądowego?

Raport zamówiony przez stronę nie staje się automatycznie opinią biegłego w postępowaniu cywilnym — także wtedy, gdy sporządzi go osoba wpisana na listę biegłych sądowych. Kodeks postępowania cywilnego odróżnia dokument prywatny (art. 245) od dowodu z opinii biegłego (art. 278). Zasadniczo znaczenie ma wyznaczenie biegłego w danej sprawie. Art. 278¹ pozwala jednak sądowi dopuścić także opinię sporządzoną na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę.

Prywatna wycena może pomóc uporządkować argumenty, ocenić zasadność roszczenia lub sformułować pytania do biegłego. Nie należy jednak obiecywać klientowi, że sam podpis stałego biegłego nada raportowi status opinii zleconej przez sąd. Przed zamówieniem opracowania warto ustalić jego planowane wykorzystanie z pełnomocnikiem prowadzącym sprawę.

Doświadczenie SIPEX w wycenie spółek i przedsiębiorstw

Wszystkie referencje SIPEX →

Jak sprawdzić wykonawcę przed podpisaniem umowy?

  • Zapytaj o podobne zadania. Istotny jest nie tylko sektor, lecz także cel wyceny, struktura grupy, dostępność danych i rodzaj wycenianych praw. Można poprosić o zanonimizowany spis treści raportu lub opis metody pracy.
  • Ustal, kto faktycznie wykona analizę. Nazwa firmy doradczej nie wskazuje jeszcze autora odpowiedzialnego za obliczenia i wnioski.
  • Poproś o wyjaśnienie doboru metod. Odpowiedź powinna odnosić się do konkretnej firmy i danych. Deklaracja użycia trzech metod bez uzasadnienia nie przesądza o jakości.
  • Uzgodnij niezależność i ograniczenia. Wykonawca powinien ujawnić istotne powiązania oraz jasno określić, jakich informacji nie może zweryfikować.
  • Sprawdź zakres umowy. Powinna określać przedmiot, dzień i cel wyceny, odbiorców, potrzebne dane, rezultat, termin oraz zasady wyjaśniania uwag do raportu.

Przy dokumentacji cen transferowych lub innych zastosowaniach podatkowych trzeba również uzgodnić współpracę wyceniającego z doradcą odpowiedzialnym za rozliczenie. Raport o wartości nie zastępuje analizy obowiązków podatkowych.

Co powinien wyjaśniać raport z wyceny?

Przy ocenie wyceny firmy warto sprawdzić, czy da się prześledzić drogę od danych do wyniku. Raport powinien identyfikować przedmiot i dzień wyceny, cel, rodzaj szacowanej wartości, źródła danych, założenia, zastosowane metody i ograniczenia. Powinien też wskazywać autora oraz uzasadniać końcowy wniosek. Taki zakres opisuje pkt 11 standardu PFSRM.

Zleceniodawca powinien otrzymać odpowiedź także na pytanie: które założenia najmocniej zmieniają wynik? Raport pozostaje oszacowaniem przy przyjętych warunkach. Nie jest gwarancją uzyskania wskazanej ceny ani akceptacji przez sąd, bank lub inwestora.

Jak przygotować pierwsze zapytanie o wycenę?

Wystarczy określić, co ma być wycenione — przedsiębiorstwo, kapitał własny czy pakiet udziałów — na jaki dzień, w jakim celu i kto będzie korzystał z raportu. Warto dodać branżę, formę prawną, dostępne dane finansowe oraz informację o szczególnym postępowaniu. To pozwala dobrać zakres pracy i sprawdzić wymogi wykonawcy przed rozmową o cenie.

SIPEX to firma doradcza zajmująca się wyceną spółek i przedsiębiorstw. Opisz cel opracowania oraz jego odbiorcę — pozwoli to ustalić, jakiego raportu potrzebujesz i jakie dane przygotować.

O autorze

Michał Krzempek

Ekspert wyceny przedsiębiorstw z ponad 12-letnim doświadczeniem, członek Zarządu SIPEX. Wspiera procesy fuzji i przejęć (M&A) wycenami przedsiębiorstw i aktywów niematerialnych, modelami finansowymi oraz analizami finansowymi. Uczestniczy również w negocjacjach pomiędzy wspólnikami. Biegły sądowy z zakresu wyceny przedsiębiorstw, z praktyką obrony raportów przed sądami i prokuraturą. Rzeczoznawca majątkowy (nr uprawnień 6195), członek Stowarzyszenia Biegłych w Zakresie Wyceny Przedsiębiorstw w Polsce (SBWPwP) i wykładowca studiów podyplomowych z wyceny przedsiębiorstw.

O SIPEX

SIPEX to niezależna firma doradcza specjalizująca się w wycenie przedsiębiorstw i udziałów. Pomagamy właścicielom określić wartość biznesu, łącząc analizę finansową z doborem odpowiednich metod. Kompetencje zespołu obejmują doświadczenie Michała Krzempka, biegłego sądowego w zakresie wyceny przedsiębiorstw, w opracowywaniu i obronie raportów. Poznaj zakres wyceny przedsiębiorstw i udziałów.

    SIPEX · Wyceny i doradztwo

    Porozmawiajmy o Twojej wycenie

    Potrzebujesz wyceny lub masz pytania po lekturze artykułu? Opisz swoją sprawę — ustalimy, jak możemy pomóc.

    Możesz też napisać bezpośrednio:





    * Pola wymagane. Dane kontaktowe wykorzystamy do odpowiedzi na Twoje zapytanie.



    Tagi: wycena przedsiębiorstwa,